برای بیداری*أَللهُمَ نـَوِّر قـُلوُبَنــَا بالقـــُرآن*
أَفَلَا يتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا(محمد/24)*** آيا آنها در قرآن تدبر نمي‌کنند، يا بر دلهايشان قفل نهاده شده است؟!

 

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله):

ویل لمن لاکها بین لحییه و لم یتدبرها

وای به حال کسی که آیات الهی را بر زبان آورد ولی در آنها تدبر نکند

(مجمع البیان/ جلد2)

[ ۱۳٩٠/۸/٢۸ ] [ ٢:٤۱ ‎ب.ظ ] [ ] [ نظرات () ]

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif


پس از طرح و بررسی آیات تدبر، نوبت به تبیین روایات مربوط به آن می­رسد.

روایت نخست: قال أمیر المؤمنین علیه السلام: ألا لا خیر فی قراءة لیس فیها تدبر[5]

یکی از چیزهائی که در خصوص روایات مربوط به قرآن ممکن است به ذهن خطور کند این است که چرا در خصوص قرائت قرآن کریم سفارش­های زیادی شده است، اما در خصوص تدبر در قرآن، روایات انگشت­شمار است؟

حدیث بالا پاسخ این پرسش است و همه روایات و احادیث قرائت قرآن را به تدبر مقید می­کند. بنابراین تدبر وصف لازم قرائت ثمربخش قرآن کریم است و قرائت سودمند بدون تدبر محقق نمی­شود.

روایت دوم: عن أَبی عبد اللَّه علیه السلام أَنه کان من دعائه إذا أخذ مصحف القرآن و الجامع قبل أن یقرأ القرآن و قبل أن ینشره یقول حین یأخذه بیمینه بسم الله ... اللهم ... لا تجعل قرائتی قراءة ‌لا تدبر فیها بل اجعلنی أتدبر آیاته و أحکامه آخذا بشرائع دینک ... .[6]

این روایت نشان می­دهد که تدبر، سیره عملی معصومان (علیهم السلام) بوده و همواره پیش از قرائت قرآن از خدای متعالی می­خواسته­اند که مبادا  قرآن را بدون تدبر قرائت کنند.

روایت سوم: و أوصى رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم معاذ بن جبل فقال له أوصیک باتقاء الله و…تدبر القرآن[7]

طبق این روایت، تدبر در قرآن از وصایای رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است همراه شدن تدبر و تقوا در سفارشات رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بیانگر اهمیت آن در دیدگاه ایشان است.

با استفاده از آیات و روایات تدبر می‌توان موارد زیر را در اهمیت تدبر برشمرد:

  • تدبر یکی از اهداف از انزال قرآن (...أنزلناه...لیدبروا آیاته[8])
  • تدبر زمینه ساز تذکر خردمندان (...لیتذکر أولوا الألباب[9])
  • · تدبر راه کشف هماهنگی و حل تعارضات قرآنی و اثبات کلام الله بودن قرآن (و لو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا[10])
  • تدبر از عوامل ایمان به قرآن؛ و تدبر نکردن از علل بی­ایمانی به قرآن کریم (أفلم یدبروا القول أم جاءهم ما لم یأت آبائهم الأولین[11]، أفلا یتدبرون القرآن أم علی قلوب أقفالها[12])
  • تدبر وظیفه‌ای همگانی و جهانی (لیدبروا[13]- أفلا یتدبرون[14]- أفلم یدبروا[15])
  • تدبر عامل ثمربخشی به قرائت قرآن (لا خیر فی قراءه لیس فیها تدبر[16]- اللهم … لا تجعل قراءتی قراءة لا تدبر فیها[17])

نتیجه گیری از آیات و روایات تدبر:

نتیجه ای که از آیات و روایات ذکر شده بدست می آید این است که تدبر هم واجب است و ضروری و هم در میان واجبات اولویت و اهمیت دارد.از روایات که فهمیدیم تمام توصیه های به قرائت قرآن در واقع توصیه به قرائت متدبرانه است و از آیه «کتاب أنزلناه الیک مبارک لیدّبّروا آیاته و لیتذکّر اولوا الالباب»[18] می توان فهمید که تدبر هدف نزول است لذا اهمیت دارد. اما از همین آیه بدست می آید که مقدمه تذکر است لذا بر تذکر اولویت دارد و ضرورتش از آنجا بدست می آید که خداوند انسانها در 3 آیه دیگر[19] مؤاخذه کرده است ؛ اگر مؤاخذه نمی کرد واجب بودنش را نمی فهمیدم ، ولی حالا که مؤاخذه کرده است معلوم       می شود واجب بوده که مؤاخذه کرده است.[20]

 

[5]. اصول کافی، ج1، ص36. ترجمه: امیر مومنان (علیه السلام) فرمود: آگاه باشید، فایده‌ای در قرائت بدون تدبر نیست.

[6]. مستدرک‏الوسائل، ج4 ، ص372. ترجمه: از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است، هنگامی که قرآن را به دست می‌گرفتند، پیش از خواندن و باز کردن آن در حالی که قرآن را در دست راست می‌گرفتند، چنین دعا می‌کردند: به نام خدا ... خدایا... قرائت مرا قرائتی که تدبر در آن نیست قرار مده، بلکه مرا آن‌گونه قرار بده که در آیات و احکام آن تدبر کنم، در حالی که قوانین دین تو را اخذ می‌کنم.

[7]. إرشادالقلوب، ج1 ، ص73.  ترجمه: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به معاذ بن جبل وصیت کرد و فرمود تو را وصیت می‌کنم به تقوای الهی و ... تدبر در قرآن.

[8]. سوره ص، آیه 29.

[9]. همان.

[10]. سوره نساء، آیه 82.

[11]. سوره مؤمنون، آیه 68. ترجمه: آیا در قرآن تدبر نمی‌‌کنند یا آنکه کتاب و رسول تنها بر ایشان آمده و بر پدرانشان نیامده است؟

[12]. سوره محمد، آیه 24. ترجمه: آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند یا بر دلهاشان قفلها زده‌اند؟

[13]. سوره ص، آیه 29.

[14]. سوره نساء، آیه 82؛ سوره محمد، آیه 24.

[15]. سوره مؤمنون، آیه 68.

[16]. اصول کافی، ج1، ص36.

[17]. مستدرک‏الوسائل، ج4 ، ص372.

[18].سوره مبارکه ص ،آیه29

[19]. سوره مؤمنون آیه 68 ، سوره نساء آیه 82 ، سوره محمد، آیه24

[20]. حجت الاسلام و المسلمین الهی زاده ، پائیز 86

 http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

[ ۱۳٩٠/۸/۱٦ ] [ ۸:۳٠ ‎ب.ظ ] [ ] [ نظرات () ]

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

در قرآن کریم 4 آیه داریم که موضوع تدبر در قرآن اشاره کرده است در ذیل به این آیات و نکات قابل استفاده از آن می پردازیم:

آیه نخست: کتاب أنزلناه إلیک مبارک لیدبروا آیاته ولیتذکر أولوا الألباب[1]

1. تدبر در قرآن، وظیفه‌ای همگانی است.

توجه به سیاق آیه مورد بحث (یعنی آیات پیش از آن) نشان می­دهد که ضمیر «لیدبروا» به گروه خاصی برنمی­گردد و به همه انسان­ها مربوط است.

2. تدبر در قرآن، غایت انزال کتاب خداست.

این نکته از تعلق جار و مجرور «لیدبروا» به فعل «أنزلناه» استفاده می­شود، البته با توجه به اینکه لام در این عبارت، لام غایت است.

3. تدبر، زمینه­ساز تذکر خردمندان است.

این نکته از مقدم داشتن «لیدبروا» بر «لیتذکر أولوا الألباب» استفاده می­شود.

آیه دوم: أفلم یدبروا القول أم جاءهم ما لم یأت آبائهم الأولین[2]

تدبر نکردن در قرآن، یکی از عوامل شرک و بی‌ایمانی است.

توجه به محتوا و سیاق آیه نشان می­دهد که در مقام تبیین و بررسی علل و عوامل شرک و بی­ایمانی به قرآن و وحی است، یعنی اینان که کفر می­ورزند، بدین خاطر است که در قرآن تدبر نکرده­اند و گرنه کتاب آسمانی بر آباء پیشینی ایشان نازل شده بود و نمی­توانند بی­سابقه بودن نزول آیات الهی بر اجدادشان را دلیل بی­ اعتباری قرآن بدانند، بنابراین تدبر نکردن در قرآن، از عوامل شرک و بی­ایمانی بر شمرده شده است.

آیه سوم: أفلا یتدبرون القرآن و لو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافاً کثیراً[3]

1. کلام غیر خدا دارای اختلاف فراوان است؛ و قرآن که کلام خداست عاری از هر گونه اختلاف است.

این نکته از قسمت دوم آیه: «و لو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا» و با توجه به نافیه بودن ادات شرط «لو» استفاده می­شود.

2. تدبر در قرآن راه علم به هماهنگی و عدم اختلاف در قرآن و در نتیجه اثبات کلام الله بودن قرآن است.

این نکته از ارتباط «أفلا یتدبرون القرآن» با قسمت دوم آیه استفاده می­شود.

کمترین ناهماهنگی که در آثار بشری هست، این است که اگر کسی بخواهد کتابی را در طول بیست و سه سال بنویسد، هیچگاه ابتدا و انتهای آن به لحاظ عمق و اتقان یکسان نخواهد بود، چون علم او در حال افزیش است و هرگاه که به انتها برسد سطح کتاب او از ابتدا بالاتر خواهد بود، گذشته از اینکه تضاد و تعارض و اختلافات آشکار نیز در آثار بشری گریزناپذیر است، چون بشر به هنگام نوشتن و سخن گفتن نمی­تواند همه جوانب کلام را ببیند و به آنها ملتزم شود و بسیار می­شود که کلام او در بخشی از گفتارش با لوازم کلام دیگرش اختلاف دارد و ...، اما اگر کسی در قرآن تدبر کند می­بیند که صدر و ذیلش به لحاظ عمق و اتقان، اختلافی ندارد، همه آیات آن، موضوعات آن و ... هماهنگ است، به نحوی که کاربرد حتی یک حرف در قرآن روی حساب است.

آیه چهارم: أفلا یتدبرون القرآن أم علی قلوب أقفالها[4]

عدم تدبر در قرآن در کنار قفل قلب، از عوامل بی ایمانی است.

توجه به محتوا و سیاق نشان می­دهد که این آیه شریفه هم مانند آیه دوم، در مقام برشماری علل و عوامل شرک و بی­ ایمانی است.

 

[1]. سوره ص، آیه 29. ترجمه: کتابی مبارک است که بر تو نازل کردیم، تا در آیاتش تدبر کنند و صاحبان خرد متذکر حقایق آن شوند.

[2]. سوره مؤمنون، آیه 68. ترجمه: آیا در قرآن تدبر نمی‌‌کنند یا آنکه کتاب و رسول تنها بر ایشان آمده و بر پدرانشان نیامده است؟

[3]. سوره نساء، آیه 82. ترجمه: آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند و اگر از جانب غیر خدا بود در آن بسیار اختلاف می‌یافتند؟

[4]. سوره محمد، آیه 24. ترجمه: آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند یا بر دلهاشان قفلها زده‌اند؟

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif


[ ۱۳٩٠/۸/۱٦ ] [ ۸:٢٧ ‎ب.ظ ] [ ] [ نظرات () ]

 

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

در قرآن کریم 5 وظیفه، ناظر به قرآن به مسلمانان امر شده است:


1-قرائت

2-استماع

3-ترتیل

4-تلاوت

5- تدبر در قرآن

که مهم ترین آنها تدبر است و خود دارای دو شرط می باشد


1-شناخت جایگاه و شئون قرآن در زندگی انسان ها
2-میزان توانایی انسان در فهم قرآن

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

[ ۱۳٩٠/۸/۱٦ ] [ ۸:٢٢ ‎ب.ظ ] [ ] [ نظرات () ]

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

تدبر از ریشه«دبّر» به معنای پشت سر و عاقبت چیزی ست.بنابراین به معنای اندیشیدن در عاقبت کارها و نتایج عملکرد هاست، در نتیجه ی آن کشف حقایق و مسائلی ست که بدون اندیشیدن بدست آوردن آنها میسر نخواد بود.به عبارت دیگر تدبر به معنای اندیشه ی عمیق و مستمر در ورای ظاهر گفتارها و رفتارها و نوشته ها ست، برای روشن شدن چهره واقعی و ظاهر شدن باطن امور.

معنای تدبر خاص تر از معنای تفکر است؛ چرا که تدبر ژرف اندیشی و دقت نظر در نتایج،عواقب رفتارها،... و به طور کلیتوجه عمیق به سرنوشت و آینده انسان و جهان مربوط به اوست؛ اما تفکر اندیشیدن در علل و اسباب و روابط پدیده هاست.

به طور کلی تدبر دقت پیاپی در عواقب و نتایج امور است و تفکر اندیشه در علل و دلایل.

تدبر در قرآن عبارت است از کاوش و دقت نظر در کشف مفاهیم و روابط ناپیدای موجود در آیات آن و ارتباط بین آنها.

«تدبّروا آیات القرآن و اعتبروا به فانّه أبلغ العبر؛ در آیه‌های قرآن بیندیشید و به وسیله آنها پند‌گیرید؛ زیرا آیات قرآن رساترین عبرت‌هاست.»

شرح غررالحکم و دررالکلم، جمال الدین محمد خوانسارى، ج 3، ص 284، ح 4493.

http://www.ayehayeentezar.com/gallery/images/61588702074234374418.gif

[ ۱۳٩٠/٥/٢٦ ] [ ٢:۳٢ ‎ب.ظ ] [ ] [ نظرات () ]


 

قرآن برای همه است و سعادت همه را بیمه می کند.در پناه قرآن بود که اسلام در نیم قرن برهمة امپراتوریهای آن وقت غلبه کرد و ما، مادام که در پناه قرآن هستیم بر دشمنان غلبه خواهیم کرد امام خمینی (ره)

داشتم فکر میکردم که معمولا وقتی یه دستگاه جدید میخریم، روالش اینه که اول کتابچه راهنماش رو مطالعه میکنیم تا بتونیم بهترین استفاده رو از اون دستگاه بکنیم، نشه که در اثر استفاده ناصحیح زود خراب بشه،وقتی هم اتفاقی خراب شد حتما میبریمش پیش تعمیرکار ماهری که تخصص کافی داشته باشه.

اگر کسی هم بر اثر تنبلی یا عدم آگاهی به کتابچه راهنما مراجعه نکرد، حداقل وقتی دستگاه مورد نظر عیبی پیدا کرد و خراب شد یادش میافته که راستی این وسیله یه راهنما هم داشت!

حالا یا اینکه خودش با مطالعه راهنما میتونه درستش کنه و به عیبش پی ببره،یا هم نمیتونه و به تعمیرکار متخصصش مراجعه میکنه و دنبال راه حل برای درست شدنش میگرده.

بدن انسان هم یه دستگاه پیچیده ست و مسلماً سازندة اون، کتاب راهنما براش نوشته که با مطالعه اون، این دستگاه همیشه سالم و سرپا خواهد بود.

ولی جالبه که اغلب ما آدمها برای استفاده از این دستگاه فوق العاده پیچیده حتی مثل دسته دومی که توی مثال بود هم نیستیم.یعنی نه تنها از اولش کتابچه راهنما رو مطالعه نمیکنیم و به دستوراتش عمل نمیکنیم( حالا یا به دلیل تنبلی،یا غفلت، یا نمیدونم عناد یا ...)؛ بلکه وقتی هم با ندانم کاری، کار این سیستم رو به هم میریزیم هم حاضر نیستیم دنبال تعمیرش بریم؛یا مثل یه شیء مستعمل کهنه دورش میندازیم یا خودمون بدون داشتن حتی اندکی تخصص میخوایم درستش کنیم.

 

خدا جونم ولی من نمیخوام اینطور باشم.

مطمئنم خیلی از بندگان تو، از خلفاء تو روی زمین، با عنایت به اینکه جسم و روحشون رو تو بهشون امانت دادی،دلشون میخواد امانت نگهدارهای خوبی باشن.

اینو خوب میدونیم که خوندن بدون عمل این کتاب راهنما سودی برای ما نخواهد داشت

همانطور که مولا علی (ع) میفرماید:

«در علمی که در آن فهم نباشد خیری نیست؛ در قرائتی که در آن تدبّر نباشد خیری نیست، و در عبادتی که در آن دقت و آگاهی نباشد خیری نیست.»

خدا ی من! می خوام ندای دعوت به تفکر، تدبر و تعقل تو رو لبیک بگم، اما چگونه؟ می خوام یاد تو و کلام تو آرامبخش روح و جان من باشه، اما چگونه؟ من در آیه آیه و سوره سوره قرآن مجیدت تو رو می جویم. معرفت تو کلید فهم اسرار نهفته در این گنجینه پربهاست. دست یاری به سوی تو دراز می کنم و دل به آیات تو می سپارم.

هدف من از زدن این وبلاگ، کمی تامل و تعمق در آیات روح بخش کلام الله در حد وسع و توان است

آب دریا را اگر نتوان کشید*** هم به قدر تشنگی باید چشید

مگر نه اینکه خداوند میفرماید:

«  لَا یکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا»

(خداوند هیچ کس را، جز به اندازه تواناییش، تکلیف نمی‌کند. سوره مبارکه بقره،آیه286)

من هم به قدر وسع خودم سعی خواهم کرد تا از این دریای بیکران، جرعه ای نوش کنم.

می خواهم از قرآن و مفاهیم و نکات آن در حد فهم خودم و مطالعات خودم و همچنین از احادیث و کتب مهم در مورد مطالب دینی و زندگی ساز صحبت کنم.

«بو که قبول افتد و که در نظر آید»

 

تدبر، کلید اصلی درک مفاهیم و معانی عمیق قرآن است و حفظ آیات شریف، این فرصت را بهتر و بیشتر فراهم می کند. ... همه به قرآن عشق می ورزند و احترام می کنند امّا عدّة کمی همواره آن را تلاوت و تدبر می کنند (مقام معظم رهبری)

 

دوست عزیز تو هم توی این راه با من همراه شو، تا بتونیم قدمی هر چند ناچیز در راه درک مفاهیم عظیم وحی برداریم

از تو حرکت، از خدا برکت.قطعاً حضرت حق، دستی که به تقاضا به سوی او بلند شده رو خالی برنخواهد گردوند.

گر مرد رهی بسم الله...

 

 


[ ۱٤۱٠/٥/٢٤ ] [ ٧:٢٦ ‎ق.ظ ] [ ] [ نظرات () ]
.: Desing By: M-Graphic & MTSOFTG :.
درباره ما
نويسندگان
موضوعات وبلاگ
صفحات اختصاصی
پیچ رنک و الکسای وبلاگ
امکانات وب

آیه های انتظار

آيه هاي انتظار

اِلهى عَظُمَ الْبَلاءُ وَ بَرِحَ الْخَفآءُ وَ انْكَشَفَ الْغِطآءُ وَ انْقَطَعَ الرَّجآءُ وَ ضاقَتِ الاَْرْضُ وَ مُنِعَتِ السَّمآءُ وَ اَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَ اِلَيْكَ الْمُشْتَكى وَ عَلَيْكَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَ الرَّخآءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ الِ مُحَمَّد اُولِى الاَْمْرِ الَّذينَ فَرَضْتَ عَلَيْنا طاعَتَهُمْ وَ عَرَّفْتَنا بِذلِكَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنّا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَريباً كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ يا مُحَمَّدُ يا عَلِىُّ يا عَلِىُّ يا مُحَمَّدُ اِكْفِيانى فَاِنَّكُما كافِيانِ وَ انْصُرانى فَاِنَّكُما ناصِرانِ يا مَوْلانا يا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِكْنى اَدْرِكْنى اَدْرِكْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ بِحَقِّ مُحَمَّد وَ الِهِ الطّاهِرينَ.

خدمات وبلاگ نویسان جوان


آپلود عکس


برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


کد گالری


 خرید اکانت نود32كد لوگوي ما
خرید اکانت نود32دریافت کد">